De herfst komt eraan. Vallende bladeren, flinke regenbuien en stevige wind kunnen uw monument flink op de proef stellen. Maar met een beetje extra aandacht en klein onderhoud zijn veel problemen te voorkomen.
We vroegen onze collega’s Ad, Gerben, Rob en Wilfred waar monumenteigenaren in het najaar vooral op moeten letten. Hun belangrijkste tips op een rij.
1. Houd goten en afvoeren schoon
Op nummer één staan de goten en hemelwaterafvoeren. Vallende bladeren en takjes zorgen ervoor dat regenwater niet goed wordt afgevoerd. Een verstopte goot leidt vervolgens tot lekkages en vochtschade aan gevels en fundering.
Denk ook aan de kilgoten, bladvangers, vergaarputten en de gootjes rondom dakramen. Een goot kan er schoon uitzien, terwijl de afvoer verderop toch verstopt zit.
Extra aandacht is nodig bij zinken goten. Vooral eikenblad bevat looizuur, dat schadelijk is voor zink. Regelmatig reinigen voorkomt lekkages en verlengt de levensduur van de goot.
Tip van onze collega’s: kunt u er veilig bij, houd de goten dan zelf regelmatig schoon. Een telescoopsteel met ragebol kan daarbij handig zijn.
2. Controleer het dak vóór én na stormachtig weer
Herfst betekent ook wind. Controleer daarom of dakpannen, leien en nokvorsten nog goed liggen en of er beschadigingen zijn. Takken op het dak kunnen tijdens stormachtig weer dakpannen verschuiven of er zelfs afvegen.
U hoeft daarvoor niet het dak op. Met een verrekijker kunt u vanaf de grond al veel zien. Kijk bijvoorbeeld naar de lijn van de dakpannen: loopt die nog mooi recht? Een vreemde kromming kan wijzen op verzakte dakpannen of een losse panlat. In dat geval is het verstandig een vakman in te schakelen.
Controleer het dak ook na een zware storm nog een keer. Een verschoven dakpan, lei of loodslab is de eerste stap naar een lekkage.
3. Let op signalen van water en vocht
Niet ieder probleem is vanaf het dak zichtbaar. Loop daarom regelmatig een rondje om uw monument. Donkere plekken of groene alg op de gevel kunnen bijvoorbeeld wijzen op een overlopende goot of een ontbrekende dakpan.
Kijk ook naar voegen, metselwerk, kozijnen en ander schilderwerk. Open voegen, scheuren, houtrot of afbladderende verf zorgen ervoor dat vocht gemakkelijker het monument binnendringt. Juist in de herfst is het verstandig kleine gebreken tijdig aan te pakken, voordat ze uitgroeien tot grotere schade.
Ook de afwatering rondom het pand verdient aandacht. Zorg ervoor dat regenwater niet tegen de gevel of fundering blijft staan, maar goed van het gebouw af kan stromen.
4. Vergeet de ventilatie niet
Bij de voorbereiding op de herfst denken we al snel aan regen en wind, maar ook vochtige lucht verdient aandacht. In de koudere maanden worden ramen en ventilatieroosters vaker gesloten. Daardoor kan vocht zich ophopen in bijvoorbeeld zolders en kruipruimten. Dat leidt vaak tot condensatie, schimmelvorming en aantasting van hout.
Houd ventilatieroosters daarom open en schoon. Ook na het isoleren van een monument is het belangrijk om de ventilatie van de kap goed in de gaten te houden.
5. Wacht niet met klein onderhoud
De belangrijkste boodschap van onze collega’s is misschien wel: blijf kijken en pak kleine gebreken op tijd aan.
Een overstromende goot, een losliggende dakpan of een kleine lekkage lijkt misschien niet direct ernstig. Maar wachten kan ervoor zorgen dat de schade steeds groter wordt. Regelmatige inspectie en klein onderhoud kosten uiteindelijk vaak minder dan het herstellen van schade door lekkage of achterstallig onderhoud.
Veel controles kunt u zelf uitvoeren, maar ga daarbij niet onnodig het dak op. Zijn onderdelen moeilijk bereikbaar, is er sprake van een lekkage waarvan de oorzaak niet duidelijk is of vermoedt u houtrot of constructieve schade? Schakel dan een vakman of specialist in. Bij monumenten is bovendien niet alleen de snelheid van herstel belangrijk, maar ook de juiste, passende herstelmethode.
En dan die ene bijzondere gotenreiniger…
Dat goed onderhoud niet altijd op de meest voor de hand liggende manier gebeurt, weet Rob nog wel uit de praktijk.
Ooit inspecteerden hij en zijn collega’s een groot klooster. Daar was pater Jozef de klusjesman. Hij maakte ook de goten schoon op maar liefst twintig meter hoogte. Toen hem werd gevraagd of hij niet bang was om te vallen, kwam het antwoord dat hij uit voorzorg een touw om zijn middel knoopte
“We zijn blij dat hij nooit gevallen is…”, vertelt Rob.
Tegenwoordig zouden we het toch anders aanpakken. Veiligheid staat voorop en voor het reinigen van moeilijk bereikbare goten zijn er inmiddels professionele oplossingen waarbij de goot vanaf de straat kan worden schoongemaakt.
Met regelmatig kijken, schoonmaken en klein onderhoud voorkomt u dat een herfstprobleem uitgroeit tot grote schade aan uw monument.