Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Onafhankelijke inspectie en advisering onderhoud monumenten

Persoonlijke hulpmiddelen

Navigatie

U bent hier: Home > Nieuws > Als een tegel mislukt is Jaap blij
Register Kennis&Kunde monumentenspecialisten

Kwaliteitsregeling Kennis&Kunde (K&K) met bedrijven werkzaam in Gelderland, Overijssel, Drenthe, Friesland en Groningen. Meer informatie? Zie menu kwaliteitszorg.

Inschrijven op onze nieuwsbrief

* verplicht veld
Toolkit Duurzaamheid
http://www.toolkitduurzaamerfgoed.nl/
Infobladen Monumentenwacht

Direct naar praktische infobladen onderhoud voor de eigenaar.

Historisch Bouwfragmentendepot

Depot in Valburg met diverse materialen.

 
Document acties

Als een tegel mislukt is Jaap blij

Tja, hoe komt iemand erbij om min of meer uit het niets replica’s van historische tegels te gaan maken? Jaap Bergisch uit Oosterbeek lacht. ,,Dertig jaar geleden kwamen we hier wonen en wilden we oude tegels in de keuken hebben. En die bleken nogal duur te zijn. Destijds 40 gulden per tegel. Dan doen we het zelf, zeiden we overmoedig.”

En zo begon de liefde van Jaap voor het maken van tegels, al moest hij nog wel wat hindernissen nemen voordat hij zijn eerste - kromme – exemplaar bakte. ,,Wat je in elk geval nodig hebt is een pottenbakkersoven. Op de basisschool waar ik onderwijzer was hadden we die, dus dat was mooi. Dan heb je nog klei nodig. En kennis.”

Het viel nog niet mee om de kunst van het tegels maken te leren. ,,Ik las heel veel boeken die ik uit de bibliotheek haalde of in tweedehands winkels kocht”, zegt de Oosterbeker. ,,Er was veel te vinden over de afbeeldingen op de tegels en de geschiedenis, maar bijna niets over het maakproces.”

 

Niet plat

En dus begon hij met de wetenschap dat tegels meestal vierkant en plat zijn en sloeg vrolijk aan het ontdekken. ,,De eerste tegels die ik maakte, waren helemaal niet plat. Dat had met de baksnelheid te maken, weet ik nu. Maar toen moest ik alles zelf ontdekken. Ook hoe je een motief op de tegel kon aanbrengen. Eerst een afbeelding in papier prikken, die op een geglazuurde tegel leggen die een keer gebakken is en dan met houtskoolpoeder er overheen. Daarna is het een kwestie van de punten met elkaar verbinden.”

Tegenslagen had Jaap genoeg. ,,Maar die zorgen juist voor de lol in het werk, nog steeds. Als er iets fout gaat, vind ik het leuk om uit te zoeken wat er mis is gegaan en dan te puzzelen hoe ik het beter zou kunnen doen.”

En soms zijn ook de mislukte tegels in trek. ,,Ik had een aantal tegels gebakken waarop onbedoeld een vlammend effect op was ontstaan. Die had ik meegenomen naar een historische ambachtenmarkt in Ter Apel, waar een Duitse vrouw er erg enthousiast over was. Probleem was wel dat ze meer tegels wilde dan ik had gemaakt. Ik moest ze dus reproduceren, maar kon niet ontdekken wat er precies mis was gegaan. Het heeft me veel moeite gekost om opnieuw dezelfde fout te maken, maar uiteindelijk was die vrouw er erg tevreden mee.”

 

Onderbroek

De organisatoren van de markt in Ter Apel willen trouwens graag dat de deelnemers er uitzien als in de middeleeuwen. Dus in passende kleding, zonder bril en horloge. ,,Maar daarin gaan ze wel heel ver”, grinnikt Jaap. ,,Ik was daar met mijn broer, die wilde ook een keer mee naar zo’n markt. Maar we moesten van de organisatie zelfs een middeleeuwse onderbroek aan… We hebben het er nog steeds over, hahaha.”

Het oeuvre van Jaap loopt uiteen van replica’s van middeleeuwse tegels tot aan witjes en kleine tegeltableaus met afbeeldingen van John Lennon of een Renault 4. ,,Dat was een idee van onze zoon die in Madrid woont. Die had het idee om die tegels te verkopen aan vintagewinkeltjes. Dat is er nog niet van gekomen, ook omdat hij eerst een been brak en later een elleboog.”

Voor corona uitbrak stond Jaap geregeld op markten en gaf hij ook workshops in zijn werkplaats bij huis. ,,Als mensen tegels willen hebben voor in huis kunnen ze die door mij laten maken, maar ze kunnen het ook zelf doen. Dan leer ik ze het. Dat is de onderwijzer in mij.”

 

Belangstelling

Toen hij in 1991 begon met tegels maken was er bijna geen informatie over het zelf produceren te vinden, inmiddels is dat wel anders. ,,Mede door de komst van internet, maar ook omdat er sinds een jaar of tien, vijftien veel meer belangstelling voor is.”

Volgens Jaap is hij de enige in Nederland die reproducties maakt van middeleeuwse tegels. ,,Ik moet ook eerlijk zeggen dat de vraag ook niet erg groot is. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat er niet meer zijn. Maar ik hoef er niet van te leven, ik doe het vooral om lekker bezig te zijn.”

www.aanhuisgebakken.nl, Facebook: @handgemaaktetegels

Abonnement

Digitale aanmelding voor een inspectie-abonnement in vijf stappen! Lees de voorwaarden/tarieven goed door!

Eenmalige inspectie

Voor niet-leden die toch een inspectie willen.

RCE

Direct naar infobank techniek Rijksdienst v/h Cultureel Erfgoed

Stichting ERM

Direct naar technische uitvoeringsrichtlijnen (URL's) voor professionals.

 
Plone powered by ZOO